ولايت قيام نمودند . و بعد از چندگاه اسلحه و ساز نبرد ، بىحساب راست كردند و گفتند ، اگر وقتى رايات چنگيز خانى به طرفى در اهتزاز آيد ، و از تاجيك چريك طلبد ، بر معاونان ديگر ولايت سبقت گيريم و جانهاء خود را كه بخشيدهء تولى خان است ، بذل كنيم . ملك ابو بكر و منكتاى قول هرويان را استوار مىداشتند . بعضى مىگويند كه چون مردم شهر هرات را قوت و مكنت و ذخيرهء بىاندازه [ 73 ] حاصل شد ، روزى فرصتى نگاه داشتند ، و ملك ابو بكر و منكتاى را در مسجد جامع به قتل رساندند . و در تاريخ سراج منهاج آورده است ، كه چون سلطان جلال الدين لشكر چنگيز خان را در حدود پروان - ميان باميان و غزنين - منهزم گردانيد ، آوازهء اين فتح به خراسان رسيد ، در هرشهر كه از دست چنگيز خان ملكى و شحنه‌اى و عاملى بود ، بقتل رسانيد . امّا اصلح آن است كه از خواجه ابو بكر خنبه‌اى شنيدم ، كه پيش از آن‌كه تولى خان هرات را فتح كرد ، دوبار سپاه چنگيز خان حصار كاليوين را محاصره كردند ؛ بر فتح آن دست نيافتند . بعد از فتح هرات ، خبر به حصار كاليوين رسيد ، كه هرويان سلاح از درع و رماح مىسازند . رؤوس و اكابر كاليوين باهم گفتند كه تدارك اين‌كار چيست ؟ هر آينه چون عذار بهار و چهرهء روز فيروز نوروز ظاهر شود ، [ 74 ] عساكر اطراف خراسان و تركستان ، به پاى اين حصار جمع خواهند شد و كلى مرد سپاهى شهر هرات به معاونت ايشان خواهند آمد . همه برين انديشه متفق شدند كه طايفه‌اى را از عياران گربز ، ازين دز نامزد بايد كرد ، تا به اسم تجارت به شهر هرات درآيند ، و فرصتى نگاه دارند ، و ملك ابو بكر و منكتاى را به قتل رسانند ، تا چنگيز خان را بر هرويان اعتماد نماند . هشتاد تن را اختيار كردند و صاحب نامى را بر سر ايشان مهتر گردانيد و نخست مكتوبى نوشتند به ملك ابو بكر و منكتاى كه مىخواهيم روى به بندگى آريم . اميدواريم به خدمت شاهزاده تولى خان احوال ما بندگان عرضه دارند و خطّ امان به جهت ما بستانند ؛ تا [ 75 ] از كاليوين به شهر هرات آييم و حصار را به معتمدان شما تسليم كنيم . ملك ابو بكر و منكتاى در جواب نوشتند كه خاطر مجموع داريد . هم درين چند روز عهدنامهء تولى خان به شما رسانيم . دست از جنگ كوتاه كنيد و مردم را اجازت دهيد تا بدين‌طرف آيند و سودا و معامله كنند و از شهر هرات نيز تجّار بدان حصار روند . بعد از براى هريك از اكابر و اعيان كاليوين نامه‌اى و جامه‌اى فرستادند . كاليوينيان صاحب را با آن هشتاد عيار بر شيوهء تجار به هرات فرستادند . چون به هرات رسيدند ، متفرّق